Regelmatig gaat het gesprek bij ons over pedalen en welke nu de beste keuze zijn voor het mountainbiken. Tijd om hier wat over op te schrijven dus! We kunnen alvast verklappen: flats zijn niet beter dan kliks, of andersom. In deze blog lees je de voor- en nadelen van beide soorten pedalen. En nu we toch bezig zijn, nemen we ook een aantal alternatieven onder de loep.
Klik- of click pedalen noemen ze over de grens meestal clipless pedals. Voor platte of platformpedalen zien we vaak de Engelse naam langskomen: flat pedals of flats. In deze blog gebruiken we deze termen allemaal:-)
Uit de wielrenwereld
Mountainbiken is in Nederland eigenlijk nog niet zo’n oude sport. Pas vanaf de jaren ’90 van de vorige eeuw stapten steeds meer mensen op de mountainbike. Zoals bij meer MTB onderdelen, nam men ook de klikpedalen simpelweg over vanuit het wielrennen. De trails waren in die tijd vaak ook nog minder technisch, dus je kon prima met je voeten vastgeklikt rijden.
Platform pedalen, combi pedalen en klikpedalen
Platformpedalen voor techniek
Naarmate de mountainbikesport zich verder ontwikkelde, werden de trails technischer en de uitdagingen groter. Hierdoor ontstond behoefte aan pedalen waarbij je niet alleen snel met je voet bij de grond kon, maar ook een groter platform had voor meer stabiliteit bij het staan. En dat zijn precies de twee belangrijkste voordelen van platte pedalen. Over het algemeen zijn deze dus beter geschikt voor meer technische trails die je veel ziet in bikeparks en in de bergen. Natuurlijk worden platte pedalen ook gebruikt voor mensen die niet ‘vast willen zitten’ aan de fiets. Want zoals bij bijna alles gaat het natuurlijk ook om persoonlijke voorkeur.
Voordelen platformpedalen | Nadelen platformpedalen |
|
|
Een aantal van de nadelen is vooral van toepassing als je pas begint met flat pedals rijden. Als je dit langer en vaker doet, zul je daar minder hinder van ondervinden. Zo heb je na verloop van tijd heel snel de voet direct in de goede positie en rij je technische trails met de hakken omlaag. Als het gaat om krachtoverbrenging hebben sommige mountainbikers een efficiënte traptechniek ontwikkeld. Door ‘te scheppen’ zetten ze niet alleen van boven naar beneden kracht, maar ook van voor naar achter.
Klikpedalen voor snelheid
Als je vastzit aan de pedalen heb je een hogere trapefficiëntie, waardoor je meer kracht kunt overbrengen vanuit je benen op de pedalen. Onderzoek wijst uit dat dit vooral helpt als je harder rijdt. Gemiddeld kun je dan wel 10% meer vermogen op de pedalen krijgen, met name omdat je ook kunt trekken aan je opgaande pedaal. Op lagere snelheid is het verschil tussen flats en kliks op dit gebied klein. Click-pedalen lijken dus vooral geschikt voor trails waar je (veel) snelheid kan maken. En natuurlijk ook als er geklommen moet worden. Nadeel van klikpedalen is dat je minder snel een voet bij de grond hebt, wat zowel tijdens het dalen als tijdens het klimmen soms erg spannend kan zijn. Ook geven ze minder stabiliteit als je op de pedalen staat. Het contactoppervlak is namelijk beperkt én je pedaal zit (zeker met meer traditionele klikschoenen) relatief ver naar voren onder je voet. Daarnaast vraagt een trail continu iets anders van je lichaam en je voetpositie, terwijl je voeten bij clipless pedals vastgezet worden op één plek. We zien daarnaast ook regelmatig dat een stuk techniek wordt gecompenseerd door het rijden met klikpedalen. Zo trekken sommige mountainbikers aan de pedalen bij springen of droppen en hoppen, in plaats van dat ze leren om deze bewegingen in te zetten vanuit de verplaatsing van hun lichaamsgewicht (juiste techniek en veel meer controle).
Voordelen klikpedalen | Nadelen klikpedalen |
|
|
Ook hier zie je dat een aantal van de nadelen te maken heeft met de beginfase van het rijden met klikpedalen. Na verloop van tijd leer je bijvoorbeeld snel in- en uitklikken en overwinnen de meeste mensen wel de angst voor het ‘vastzitten’. Hoe snel de schoen losschiet van het pedaal kun je vaak goed instellen.
Alternatieven: En hoe zit het dan met combinatie (combi-) pedalen?
Combipedalen hebben aan één zijde bevestiging voor de klikpedalen en aan de andere kant pinnen voor flat pedal schoenen. Ze worden verkocht als ‘best of both worlds’. Het idee dat je kunt wisselen tijdens je rit, lijkt handig. Onze ervaring is echter dat dit niet lekker werkt, omdat je vanzelfsprekend steeds maar één kant van je pedaal kunt gebruiken. Je staat in de praktijk dan regelmatig nét op de verkeerde kant.
Waar mountainbikers ook hinder van ondervinden is de combinatie met schoenen. Als je los (op de platte zijde) wilt rijden dan mis je altijd een stuk in de schoenzool omdat hier het ijzeren schoenplaatje voor de klikzijde zit. Je kunt je voeten daardoor nooit lekker plaatsen en minder makkelijk verschuiven. Dit staat nog los van het platform zelf dat bij de meeste combi pedalen erg klein is. Omgekeerd, als je ingeklikt wilt rijden heb met de combischoenen te maken met een lage stijfheidsindex (door een soepelere zool) wat ten koste gaan van de krachtoverbrenging (dat juist het voordeel is van ingeklikt rijden). Je zou natuurlijk per rit kunnen kiezen tussen een ander type schoen zodat je steeds maar een kant van je pedaal gebruikt. In dat geval zou ik ook het pedaal even wisselen voor een ‘echt’ klikpedaal of ‘echt’ platform pedaal zodat je twee zijden beschikbaar hebt en met je flats niet steeds op de bobbel van de klik zit of met je harde klikschoenen op de pinnen van de flats..
Combinatie pedalen
Alternatief: Magneetpedalen als oplossing?
Ook (enduro) magneetpedalen claimen ‘best of both’ worlds. Een platform pedaal met pinnen die aan beide zeiden is ook voorzien van een (sterke) magneet (net vóór de as). De standaard schoenplaatjes zijn vervangen voor magneetplaatjes. Je kan dus trekken aan de pedalen maar ook sneller de voet loshalen. Omdat je tegelijkertijd 2 soorten pedalen rijd (flats & klik) is het erg wennen de eerste ritten. De magneten blijken soms ook niet sterk genoeg waardoor met het trekken aan de pedalen de voeten toch loskomen. Daarnaast is het (net als in het begin bij flats) zoeken naar de juiste voetpositie. De magneet maakt het dan moelijker om de voet te verplaatsen in de juiste positie. Samen met een relatief zwaar gewicht en het feit dat moeder en viezigheid ook de magnetische werking belemmeren lijkt dit ook niet het beste van twee werelden te bieden.
Magneetpedalen
Pedalen zijn er in vele soorten en maten: waar let je op?
Allereerst flat pedals. Deze zijn er van goedkoop naar duur tot heel duur. De hoogte van de prijs wordt meestal bepaald door het materiaal en de kwaliteit van de lagers. Voor een rustig rondje over de trails kun je vaak prima uit de voeten met goedkopere kunststof platte pedalen. Nadeel hiervan is dat ze snel glad zijn als het nat wordt. Wil je nog steeds flats en rij je wat harder en/of op meer uitdagende trails? Zorg dan voor goede platformpedalen met ijzeren pinnen (waar de schoenen met de juiste zool een beetje overheen zakken). Let ook op de maat: steeds meer platform pedalen zijn er in verschillende (breedte-)maten gekoppeld aan je schoenmaat.
Bij klikpedalen zijn er verschillende kliksystemen. De meest bekende voor mountainbikers zijn Shimano SPD en het systeem van Crankbrothers. Welke je ook kiest: kijk of er een metalen kooi omheen zit. Deze beschermt je pedalen tegen stenen en als ze de kooi goed gepositioneerd hebben kan het ook nog zorgen voor een breder platform en daardoor (nog) betere krachtoverbrenging en een stabielere positie bij het staan. Lees vooral de – vaak uitgebreide – reviews op mountainbike sites. Een voordeel van het Shimano SPD-systeem is dat de onderdelen, pedalen, schoenplaatjes, etc. daarvoor overal goed te verkrijgen zijn.
Wanneer gebruik je klikpedalen en wanneer flats?
Als snelheid en bergop belangrijk zijn, zie je veel ingeklikte mountainbikers. Naarmate het technischer wordt het (daardoor) vaak minder hard gaat zie je vaker flat pedals. Uiteraard blijft het voor iedere rijder ook persoonlijke voorkeur. Zo zweerde meervoudig wereldkampioen downhill Sam Hill bij flat pedals terwijl veel enduro en downhill rijders tegenwoordig ingeklikt rijden. Het is dus een misverstand dat platte pedalen alleen voor beginnende mountainbikers zouden zijn. Bij crosscountry racewedstrijden zitten alle rijders vast op de pedalen.
De belangrijkste vraag bij het kiezen tussen deze twee soorten pedalen blijft natuurlijk: waarom zit jij op je bike? Wil je hard (omhoog) op brede paden, of wil je gecontroleerd en technisch naar beneden over (steile) single tracks? Hier is geen goed of fout, het is 100% persoonlijk!
Nieuwe ontwikkelingen
Ook op pedaalgebied blijft men vernieuwen. Meestal gericht op verkleinen of wegnemen van de genoemde nadelen van flats en kliks. Zo komen er meer enduro klikschoenen waarbij de cleats ook wat meer richting het midden van de voet zitten voor een meer stabiele positie bij het staan. En nog niet zo lang geleden zagen we ook flat pedals waarbij de pinnen niet in de pedalen maar in de schoen zitten. Leuk om die een keer te gaan proberen:-)
Vergeet de juiste schoenen en je voetpositie niet
Mountainbikers praten veel over pedaalkeuze maar hebben het niet vaak over (bijbehorende) schoenen en hoe je deze plaatst op de pedalen (voetpositie). En dan met name bij plaftorm pedalen. Lees meer hierover in onze blog over positie van de voeten op MTB pedalen.
Conclusie
Combipedalen en magneetpedalen zijn het in ieder geval net niet. En omdat klik- en platte pedalen allebei voor- en nadelen hebben is het natuurlijk leuk ze beide te proberen en zowel met flats als met klikpedalen goed te leren rijden. Probeer een nieuwe pedaal altijd een tijdje en niet slechts één rit. Je zult merken dat de voetpositie bij flats in het begin wat zoeken is, maar dat het later snel goed gaat. Bij klikpedalen zul je merken dat het in- en uitklikken na een aantal ritten steeds makkelijker gaat. Ook zul je meer vertrouwen krijgen op lage snelheid.
Je bepaalt natuurlijk zelf wanneer je met welke pedalen rijdt. De meeste van onze instructeurs rijden klikpedalen met lichtere bike voor langere tochten over minder technische trails.. In ons skillspark, de bikeparks en als de bergen kiezen we voor flats.
Ik hoop je hiermee meer inzicht gegeven te hebben om een goede keus voor jezelf te maken. Welke pedalen en schoenen het ook zijn of worden: geniet van je rit!
Happy trails!
